प्रसिद्धीपासून दूर राहून चार दशके काँग्रेसचा किल्ला लढवणारा शिल्पकार
युवा मेलघाट | विशेष प्रतिनिधी
मेळघाटच्या राजकारणात काही नेते भाषणांनी गाजतात, तर काही नेते निकालांनी. हरेराम ताराचंद मालवीय हे दुसऱ्या प्रकारचे नेते आहेत. कॅमेरा आणि माईकपासून दूर राहून त्यांनी मेळघाटात काँग्रेस पक्षाची वीण इतकी घट्ट विणली की, प्रतिकूल लाटेतही हा गड कायम राहिला.
‘बूथ मॅनेजमेंट’चा बादशहा
हरेराम मालवीय यांचे राजकारण सुरू होते ते थेट जमिनीवरून. 1984 मध्ये एनएसयूआयमधून सुरुवात केल्यानंतर त्यांनी एक गोष्ट पक्की ओळखली – मेळघाट जिंकायचा असेल तर आदिवासी पाड्यापर्यंत पोहोचावे लागेल. त्यासाठी त्यांनी ‘संवाद’ हे हत्यार वापरले. विद्यार्थ्यांच्या हॉस्टेलच्या प्रश्नापासून ते गावातील पाण्याच्या टाकीपर्यंत, प्रत्येक छोट्या-मोठ्या प्रश्नावर त्यांचा पाठपुरावा असायचा. यातूनच त्यांनी विश्वासाचे एक नेटवर्क उभे केले.1988 नंतर युवक काँग्रेसच्या माध्यमातून त्यांनी हेच मॉडेल संपूर्ण धारणी तालुक्यात राबवले. त्याचा परिणाम असा झाला की, कार्यकर्ता फक्त पक्षाचा सभासद नव्हता, तर तो हरेराम मालवीय यांचा ‘माणूस’ होता. हीच त्यांच्या संघटन कौशल्याची खरी ताकद होती.
2006: जेव्हा मेळघाटने ‘लाट’ उलटी केली
2006 सालचा जिल्हा परिषद निवडणुकीचा निकाल हा मेळघाटच्या राजकीय इतिहासातील टर्निंग पॉइंट मानला जातो. संपूर्ण विदर्भात भाजप-सेनेची लाट असताना, मेळघाटात मात्र काँग्रेसने बाजी मारली. पाचपैकी चार जि.प. आणि दहापैकी आठ पं.स. जागा जिंकणे हा निव्वळ योगायोग नव्हता. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, यामागे हरेराम मालवीय यांची ‘मायक्रो-प्लॅनिंग’ होती. कोणत्या बूथवर कोण कमजोर आहे, कुठे कोणता सामाजिक समीकरण जुळवायचे, याचा डेटा त्यांच्या डोक्यात पक्का होता. स्वतः निवडून येण्यापेक्षा त्यांनी पक्षाला निवडून आणण्यावर भर दिला. त्यामुळेच त्यांना ‘किंगमेकर’ नव्हे तर ‘किंगडम-मेकर’ म्हटले जाते.
2009 च्या विजयाचा खरा आर्किटेक्ट
2009 मध्ये केवलराम काळे यांचा विधानसभेतील विजय हा केवळ उमेदवाराचा विजय नव्हता. 2006 मध्ये उभी केलेली संघटनात्मक यंत्रणा 2009 मध्ये पूर्ण क्षमतेने राबवली गेली. हरेराम मालवीय यांनी तालुक्यातील प्रत्येक गावात कार्यकर्त्यांची फळी उभी केली होती. प्रचाराचा झेंडा जरी इतरांच्या हातात असला तरी, रणनीतीची सूत्रे त्यांच्याकडेच होती.
‘सायलेंट वर्कर’ ते ‘स्टेबिलिटी फॅक्टर’
आजच्या सोशल मीडिया युगात जिथे प्रत्येक नेता ‘रील’ बनवण्यात व्यस्त आहे, तिथे हरेराम मालवीय यांचे राजकारण ‘रिअल’ आहे. त्यांची ताकद घोषणांमध्ये नाही, तर गाव-पाड्यातील लोकांच्या मोबाईलमध्ये त्यांचा नंबर ‘सेव्ह’ असण्यात आहे. मेळघाटसारख्या संवेदनशील भागात काँग्रेस पक्षाला एक स्थैर्य देण्याचे काम त्यांनी केले आहे. पक्षांतर्गत गटबाजी टोकाला गेली तरी, ‘मालवीय फॅक्टर’मुळे पक्ष एकसंध राहिला आहे. म्हणूनच विरोधकही त्यांच्या कार्यपद्धतीचा आदर करतात.
पुढची वाटचाल
1 जून रोजी त्यांचा वाढदिवस. वयाच्या या टप्प्यावरही त्यांचा जनसंपर्क आणि राजकीय विश्लेषण तितकेच तल्लख आहे. सत्तेच्या राजकारणापेक्षा संघटन बांधणीवर विश्वास असणारा हा नेता, नवीन पिढीतील कार्यकर्त्यांसाठी एक ‘ट्रेनिंग स्कूल’ आहे. `हरेराम मालवीय यांना जन्मदिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा. मेळघाटच्या राजकारणाला आपला अनुभव आणि मार्गदर्शन असेच लाभत राहो.
